Een oranje vlinder op de vlinderstruik is nog geen naam. Kijk eerst naar de vorm van de vleugel, daarna naar banden, oogvlekken en stippen. Met de foto’s hieronder herken je vijftien dagvlinders die je in Nederland kunt tegenkomen.
Snelste herkenning: vier grote ogen is meestal een dagpauwoog. Zwart met oranjerode banden wijst op een atalanta. Een felgele vlinder met puntige vleugels is waarschijnlijk een citroenvlinder. Zie je blauwe vleugels, kijk dan ook naar de onderkant: juist daar zit vaak het beslissende verschil.
Vlinders herkennen in vier stappen
⭐ Tip: maak één foto van boven en één met gesloten vleugels. Een onscherpe onderkant kan meer vertellen dan een keurige foto waarop alleen “blauw” te zien is.
Oranje en bruine vlinders
1. Kleine vos (Aglais urticae)
Herkenning: oranje bovenvleugels, zwarte en lichte vlakken langs de voorrand en een rij blauwe maantjes langs de vleugelrand. De onderzijde is donker en veel minder opvallend.
Waar en wanneer: in tuinen, bloemrijke plekken en ruigten. Volwassen vlinders kunnen overwinteren, waardoor je ze op een zonnige winter- of vroege voorjaarsdag al kunt zien. De rupsen leven in groepen op grote brandnetel.
2. Dagpauwoog (Aglais io)
Herkenning: vier grote, blauwzwarte oogvlekken op een roodbruine achtergrond. Met gesloten vleugels oogt dezelfde vlinder bijna zwart. Dat contrast is normaal en geen identiteitscrisis.
Waar en wanneer: algemeen in tuinen, parken en andere bloemrijke plekken. De vlinder overwintert als volwassen dier. De zwarte, stekelige rupsen leven samen op brandnetels.
3. Atalanta (Vanessa atalanta)
Herkenning: donkerbruine tot zwarte vleugels met een brede oranjerode band. Bij de toppen van de voorvleugels staan opvallende witte vlekken.
Waar en wanneer: van voorjaar tot laat in de herfst, vaak op nectarrijke bloemen en later ook op rottend fruit. De atalanta is een trekvlinder; aantallen kunnen daarom per jaar flink verschillen. Ook deze soort gebruikt brandnetel als waardplant.
4. Landkaartje (Araschnia levana)
Herkenning: de voorjaarsgeneratie is oranje met zwarte vlekken; de zomergeneratie vooral donker met een lichte band. De onderzijde heeft een netwerk van lichte lijnen dat aan een kaart doet denken.
Waar en wanneer: langs bosranden, struweel en beschutte ruigten. Je ziet meestal een generatie in het voorjaar en een in de zomer. De rupsen gebruiken grote brandnetel.
5. Kleine vuurvlinder (Lycaena phlaeas)
Herkenning: klein, met fel koperoranje voorvleugels vol donkere stippen. De achtervleugels zijn overwegend bruin en hebben een oranje rand.
Waar en wanneer: zonnige graslanden, bermen, heide en open tuinen. Verschillende generaties kunnen van het voorjaar tot in de herfst vliegen. Zuringsoorten zijn belangrijke waardplanten.
6. Gehakkelde aurelia (Polygonia c-album)
Herkenning: oranje vleugels met donkere vlekken en een diep ingesneden, hoekige vleugelrand. Op de donkere onderzijde staat een klein wit C-vormig teken.
Waar en wanneer: tuinen, parken en bosranden. De volwassen vlinder overwintert. Brandnetel is een veelgebruikte waardplant, naast onder meer hop, iep en wilg.
7. Koevinkje (Aphantopus hyperantus)
Herkenning: egaal donkerbruin. Op de vleugels staan kleine oogvlekken met een lichte rand; aan de onderzijde zijn die meestal duidelijker.
Waar en wanneer: vooral in de zomer langs vochtige graslanden, ruige bosranden en beschutte bermen. Het koevinkje vliegt vaak laag en rust met gesloten vleugels. De rupsen eten verschillende grassoorten.
Gele en witte vlinders
8. Citroenvlinder (Gonepteryx rhamni)
Herkenning: mannetjes zijn fel citroengeel, vrouwtjes veel bleker en soms bijna wit. Beide hebben puntige, bladachtige vleugels en een kleine oranjerode stip.
Waar en wanneer: een van de vlinders die als volwassen dier overwinteren. Daardoor kun je hem vroeg in het voorjaar zien. Sporkehout en wegedoorn zijn de waardplanten; nectar zoekt hij ook graag in tuinen.
9. Groot koolwitje (Pieris brassicae)
Herkenning: groter dan het klein koolwitje en met een brede zwarte tekening langs de top van de voorvleugel. Vrouwtjes hebben twee zwarte stippen op de bovenzijde van iedere voorvleugel; mannetjes niet.
Waar en wanneer: tuinen, parken, akkers en bloemrijke bermen, meestal van voorjaar tot herfst. De rupsen leven vaak in groepen op koolsoorten. Een moestuinbezitter herkent soms eerst de gaten en pas daarna de dader.
10. Oranje luzernevlinder (Colias croceus)
Herkenning: warm oranjegele bovenzijde met een brede donkere vleugelrand. In rust houdt hij zijn vleugels meestal dicht, waardoor je vooral de geelgroene onderkant ziet.
Waar en wanneer: een trekvlinder uit het zuiden, vooral te zien in zomer en herfst op open, bloemrijke plekken. Het aantal waarnemingen wisselt sterk per jaar. Luzerne en andere vlinderbloemigen worden als waardplant gebruikt.
Blauwtjes: kijk niet alleen naar blauw
11. Boomblauwtje (Celastrina argiolus)
Herkenning: de onderzijde is opvallend licht, bijna zilverblauw, met kleine zwarte stipjes en zonder oranje maantjes. Het boomblauwtje vliegt vaker rond struiken en bomen dan andere blauwtjes.
Waar en wanneer: tuinen, parken, bosranden en struweel, in meerdere generaties van het voorjaar tot de nazomer. Klimop, hulst en sporkehout behoren tot de vele gebruikte waardplanten.
12. Icarusblauwtje (Polyommatus icarus)
Herkenning: mannetjes zijn bovenop helder blauw met een smalle donkere rand. Vrouwtjes zijn meestal bruin met oranje maantjes en soms wat blauw. De onderzijde heeft zwarte stippen én oranje maantjes.
Waar en wanneer: algemene soort van bloemrijke graslanden, bermen en dijken, meestal van mei tot in de herfst. Rolklaver en andere vlinderbloemigen zijn belangrijke waardplanten.
13. Bruin blauwtje (Aricia agestis)
Herkenning: bovenop bruin met een rij oranje maantjes langs alle vleugelranden. Daarmee lijkt hij op een vrouwelijk icarusblauwtje. Op de onderzijde helpt vooral de stand van de zwarte stippen om ze uit elkaar te houden.
Waar en wanneer: droge, schrale graslanden, duinen, dijken en bermen. De soort is niet meer alleen een kustverschijnsel en wordt ook verder landinwaarts gezien. Ooievaarsbek en zonneroosje zijn waardplanten.
Vlinders met een opvallende vorm
14. Koninginnenpage (Papilio machaon)
Herkenning: een grote geelzwarte vlinder met blauwe tekening, rode oogvlekken en duidelijke staartjes aan de achtervleugels. In Nederland is nauwelijks een andere dagvlinder waarmee je hem kunt verwarren.
Waar en wanneer: warme, open landschappen, bloemrijke tuinen en moestuinen. De rups leeft onder meer op wilde peen, venkel, dille en pastinaak. De soort kan zwerven, dus ook buiten bekende gebieden kan hij ineens langskomen.
15. Zwartsprietdikkopje (Thymelicus lineola)
Herkenning: klein en compact, met oranjebruine vleugels. Bekijk de onderzijde van de sprietknop: die is zwart. Bij het sterk gelijkende geelsprietdikkopje is deze juist geelbruin.
Waar en wanneer: vooral in juni, juli en augustus in ruige graslanden, bermen en bosranden. De rups leeft op verschillende grassen. Een foto van de spriet is hier nuttiger dan twintig foto’s van de hele vlinder op afstand.
⭐ Tip: lukt het niet tussen twee soorten? Noteer datum en locatie en fotografeer de onderzijde. Bij Waarneming.nl of de herkenningspagina’s van De Vlinderstichting kun je daarna gerichter vergelijken.
Dagpauwoog, kleine vos of gehakkelde aurelia?
| Soort | Kenmerk dat de doorslag geeft | Met gesloten vleugels |
|---|---|---|
| Dagpauwoog | Vier zeer grote oogvlekken | Bijna egaal donker |
| Kleine vos | Rij blauwe maantjes langs de rand | Donker, maar gemarmerd |
| Gehakkelde aurelia | Diep gekartelde vleugelrand | Klein wit C-teken |
| Atalanta | Brede oranjerode banden op zwart | Donker met gemarmerde achtervleugel |
Meer vlinders in je tuin krijgen
Bloemen leveren nectar aan volwassen vlinders, maar zonder waardplanten komen er geen rupsen. Dat verschil wordt vaak vergeten. Een keurige tuin met alleen dubbele bloemen kan er kleurrijk uitzien en toch ongeveer even gastvrij zijn als een gesloten snackbar.
- Zorg voor bloei van voorjaar tot herfst. Combineer vroege, zomerse en late bloeiers.
- Laat een rustig hoekje bestaan. Brandnetels, grassen en afgevallen blad hebben ecologische waarde, ook als ze geen ontwerpprijs winnen.
- Gebruik geen insecticiden. Een middel maakt zelden onderscheid tussen de bladluis die je weg wilt hebben en de rups die je later als vlinder wilde zien.
- Kies open, nectarrijke bloemen. Bekijk bijvoorbeeld onze perkplanten per soort en standplaats, maar kies daaruit bewust enkelbloemige varianten.
- Maak ruimte voor meer dieren. Met een goed gebouwd bijenhotel help je geen vlinders, maar wel solitaire bijen. Voor gevederde bezoekers staat daarnaast onze fotogids met 39 herkenbare tuinvogels klaar.
Wie buiten meer soorten wil leren herkennen, heeft vaak meer aan een compacte vlindergids voor Nederland (Bekijk bij Bol) dan aan een boek met vooral exotische soorten. Controleer of zowel boven- als onderzijde van de vleugels zijn afgebeeld.
Van rups naar vlinder, heel kort
Een vlinder begint als ei op of bij een geschikte waardplant. Na het uitkomen eet en groeit de rups, waarbij hij meerdere keren vervelt. Daarna volgt de pop. In die fase wordt het lichaam ingrijpend omgebouwd. Pas na het uitkomen verschijnt de volwassen vlinder die wij meestal proberen te herkennen.
Zie je rupsen op een brandnetel, dan hoef je ze dus niet automatisch te bestrijden. Staat de plant op een onhandige plek, draag dan dichte handschoenen en lange mouwen, knip hem laag af en pak alleen de stengel vast. Laat brandnetels met rupsen waar mogelijk op een rustig hoekje staan.
Allemaal schitterende vlinders. Zelf heb ik alle 15 soorten gezien die hier genoemd worden en zelf vind ik de oranje luzernevlinder het mooist. Echter weet ik ook dat de vlinder die op nummer 11 staat weergegeven dat dat geen oranje luzernevlinder is en ook totaal niet in de buurt komt van een luzernevlinder/witje maar dat het 1 van de vuurvlinders is (vermoedelijk de grote vuurvlinder die alleen in de Weerribben van Overijssel voorkomen).
Ik heb de koninginnepage in mijn tuin gehad in MAARN. 17-08-2018
Vanmiddag de koninginnepage in onze achtertuin op bezoek gehad. Super groot. We wonen in het oosten Borculo dus best bijzonder. 4 juni 2019
net boomblauwtje in de tuin valt me toch op dat er vroeger meer vlinders vlogen
De Koniginnepage was vandaag op bezoek op onze dahliatuin in Eerde, NoordBrabant. Wat een prachtige vlinder. Een wondertje van moeder natuur.
Zojuist koninginnenpage gespot.
Nog nooit eerder gezien denk ik.
Tuin voorjaar opnieuw aangeplant met insectvriendelijke planten.
Velden Noord Limburg
Vandaag de koninginnenpage in de tuin gezien. In Grave 28-06-2019
Zojuist een koninginnenpage gefilmd en gefotografeerd Hoeven Parck Molencate
Koninginnepage gezien in Giesbeek
Gelderland
Koninginnepages in onze tuin, zo mooi. Meije/ Groene Hart
Van de week in mijn tuin gespot boven in gelderland. Weet niet of deze pagina nog actief is maar plaats hem toch.
Een mooie Koninginnepage!
18 september een kleine vuurvlinder gespot in Emmen, was nog een andere kleine vuurvlinder in de tuin, ze dansten mooi in de tuin rond,
een prachtig gezicht :)
Koninginnepage gezien op ossenhoek greveingen 18/07/2019
Vanmiddag een gehakkelde aurrlia op het blad van onze laurier waargenomen.
Heel veel Atalanta,distelvlinder en koolwitjes in de tuin! Één bruin blauwtje. Wenum-Wiesel (achter Paleis het Loo) Prachtig.
Zojuist Koninginne Page ontmoet in onze tuin. Panningen Noord-Limburg.
Vandaag koninginnepage gezien op Verbena Bonar.. in de buurt van pastinaak in de moestuin. 22 juli Arkel
Vandaag 3 juli 2020 in onze vlinderstruik de gehakkelde Aurelia gezien. Wat een prachtige vorm vleugels. De onderkant lijkt op boomschors.
Koninginnepage gezien in Eibergen in
Gelderland. Op een vlinderstruik.
Vandaag koninginnen-age gezien in de tuin in Wageningen.
Koninginnepage gezien in onze tuin, omgeving Groesbeek Gld.
De koninginnenpage zojuist in de achtertuin mogen ontmoeten. Locatie Tilburg
Kolibrie vlinder gezien in onze tuin in Berghem, deed zich tegoed aan de riddersporen.
De Kolibrie vlinder in onze tuin gespot!
koninginnepage op vlinderstruik in Enschede zuid
Vandaag de schitterende Koninginne page gezien in onze tuin in Breda
Ja, ook bij ons de Koninginne Page op de Vlinderstruik in onze achtertuin gesignaleerd in Breda!
Zojuist fladderde een enorme bruine vlinder mijn tuin door. Hij was ongeveer 10 cm doorsnee, ik heb in Nederand nooit zo’n grote vlinder gezien en ben benieuwd welke soort het geweest kan zijn.
DE KOLIBRIVLINDER EN DE KONINGINNEPAGE INDE TUIN VANDAAG
Hoek Zeeuwsvlaanderen
Afgelopen zondag een Koninginnepage gezien bij de dijk vlakbij Het Veerhuis in Sint Philipsland.
Bij Het Veerhuis zelf ook een Kolibrivlinder.
In onze tuin (Prinsenbeek NB) heb ik de Atalanta gezien, de Kleine Vos, het Boomblauwtje en het Groot Koolwitje.
An en Jan 11 augustus 2019
Vanmiddag de gehakkelde aurelia op bezoek gehad in Babberich in de nabijheid van zwembad Het Kwartier.
Een grote koninginnepage op onze verbena in Didam.
Ik heb de kolibri vlinder in mijn tuin gehad
Vandaag 5 verschillende tegelijk op mijn vlinderstruik met de grote koninginnepage. Bijna 1 uur lang haar mogen bewonderen. Prachtig! Tilburg.
ik heb een koninginnepage gezien 16-08 -2021.
0p de Vlinder struik in de tuin .
verder hier weinig Vlinders.
Antje Martens Haaksbergen.
OOK WIJ HEBBEN GISTEREN, 6 SEPTEMBER IN GROENINGEN ,NOORD-BRABANT, DEZE MOOIE KONINGINNENPAGE IN ONZE TUIN MOGEN BEWONDEREN..
ZE WAS NIET ALLEEN,, DE VERBENA S HADDEN HEEL VEEL BEZOEK VAN VERSCHILLENDE SOORTEN VLINDERS.
EEN GENOT OM NAAR TE KIJKEN.
GR KARIN MARTENS
Vandaag twee prachtige Dagpauwoogjes op mijn pas geplante vlinderstruik! Schitterende foto’s gemaakt. Jammer dat je hier geen foto’s kunt toevoegen.
Groetjes uit Puth (Z. Limburg)
Margaret D’Costa
Zojuist de gehakkelde aurelia op een verbena b. in tuin in Overveen :) (Noord Holland)
De dagpauwoog net gespot! Wat een beauty op onze lavendelstruik ?
9 juli spaanse vlag (nachtvlinder) in de tuin gehad
9 juli spaanse vlag (nachtvlinder) in de tuin gehad
vandaag een witte vlinder met knaloranje vleugeleinden gezien, en kan geen naam vinden, groetjes uit Geleen.
dat is een oranjetipje Ruud
dat is een oranjetipje Ruud uit Geleen
Einde van de middag voor het eerst een Koninginnepage en tegelijkertijd een kolibrievlinder gezien op onze vlinderstruik, wauw! Meestal zie ik vooral Atalanta’s en regelmatig een dagpauwoog, koolwitje of citroenvlinder..
19 juli 2020, Maarheeze (Zuid-Oost Brabant)
De Koninginnenpage deed zich vandaag tegoed aan mijn bloeiende paarse sering. Zat er vlakbij en genoot van haar gefladder van bloem naar bloem. Zeist, 7 mei 2020
Koninginnepage gespot om 17,00 uur op de vroedschap te Naarden op de dijk.. 9 mei 2020
Jammer dat jullie geen foto van het oranje tipje hebben opgenomen in de lijst. Wij hebben dit vlindertje in het voorjaar regelmatig op bezoek in onze tuin in Apeldoorn. Legt haar eitjes op de judaspenning.
Vandaag de kolibrie vlinder gezien in onze tuin!!
Super mooi. In Tilburg
Vandaag 3 juli 2020 in onze vlinderstruik de gehakkelde Aurelia gezien. Wat een prachtige vorm vleugels. De onderkant lijkt op boomschors.
P.s. In Barendrecht, Zuid-Holland.
Wij hadden een kolibrievlinder op ons balkon in Rotterdam.
Gisteren de gehakkelde aurelia gespot in onze tuin in Naaldwijk; ze zat in de buurt van de ribes; heel mooi..
Vanmiddag in Dordrecht 2 koninginnepage’s gezien in een nieuw ontwikkeld natuurgebied ten behoeve van hoog water. Ook de atalanta, dagpauwoog, boomblauwtje etc. Supermooi!
Vanmiddag in de voortuin een fraaie koninginnepage gezien en gefotografeerd in Waddinxveen.
Prachtige grote Koninginnepage gezien, gefotografeerd en gefilmd: aan het A’dam Rijn kanaal richting Muiderspoorburg
Koninginnepage gespot op onze vlinderstruik te Boerhaar.
Gistermiddag in onze tuin Rotterdam Zuid een vlinder die ik niet kon thuis brengen daar ik er een foto van had gemaakt heb ik deze vandaag terug kunnen vinden.
Het was een gehakkelde aurelia prachtig mooie vlinder en eerlijk gezegd nog nooit hier gespot. Jammer dat ik de foto er niet bij kan plaatsen.
Vandaag een vlinder gezien, zwart met witte vlek op uiteinde van de vleugels.
Daar tussen over de hele breedte een vuurrode baan, prachtige vlinder.
Vandaag de Koniginnenpage gezien. Nieuw Wehl. Vind ook jammer dat ik geen foto of filmpje kan plaatsen. Heb een prachtige film van de Kolibrievlinder.
Koninginnenpage 11 september 2020 gespot in Wijhe.
Koninginnenpagepage gezien in onze kleine tuin in Sliedrecht ( ZH )
Adrie van Vugt 22 februari 2021 om 12.30
De gehakkelde aurelia gezien in onze tuin in Oosterhout NB
Zojuist de gehakkelde Aurelia in de tuin gezien.
Dit weekend een paar pikzwarte vlinders zien fladderen aan de waterkant. Ik kan nergens een naam vinden
De Kolibrivlinder! Bijzonder prachtig en zorgt voor discussies of we nu een vlinder of een kolibrie hebben gezien
Kleine vuurvlinder gespot in ons grasveld(Muntendam, Groningen)
vandaag voor het eerst een Koninginnenpage gezien prachtig.
eindhoven tongelre.
28 juli 2021,Gisteren een bruin blauwtje op een varenblad in onze bosrijke tuin in het Bargapark in Bergen Maasduinen NoordLimburg.
Helaas geen foto kunnen maken.
Eergisteren voor het eerst op mijn vlinderstruik een Koninginnepage ….waauw
Haaren , Noord-Brabant
Koninginnepage gespot in onze tuin
3 augustus 2021 in breda
vandaag een Koninginnepage gezien bij ons in de tuin in Ruinerwold
Koninginnepage gezien in onze tuin, Tilburg Noord-West (Reeshof) op 5 augustus 2021 rond 18.00 u.
Vandaag Koninginnepage gespot in onze tuin in Ens (Flevoland)
Vandaag koninginnepage gezien in de tuin in Ankeveen wat is die mooi.
VANDAAG KONINGINNEPAGE GESPOT IN ONZE TUIN OP GERANIUMS IN KAMPEN (OV)
Koninginnedagen gespot op vlinderstruik in Papenveer, Ter Aar (Zuid-Holland)
Ook in Slovenië komt de Koninginnepage voor. Gister gespot in Ljubno
Kan iemand mij vertellen welke bijzondere vlinder dit is? Ik vond hem vanmorgen 24 juni 2022 in de garage, zat achter het raam. Heb hem voorzichtig is een potje gedaan en vervolgen in de tuin op de klimop gezet. Vermoedelijk is hij gisteravond, toen wij ivm de warmte laat buiten zaten, met de garage deur open en af en toe het licht aan, naar binnen gevlogen.
Alvast vriendelijk dank voor de informatie.
Heinz Webers
Dat is een groot avondrood, Deilenphila elpenor
Vandaag gehakkelde Aurelia gespot in onze tuin in Emmen, Drenthe.
12 september gehakkelde aurelia , klein vos en koolwitjes op de lavendel in Ouddorp .
Vanmiddag deze Kleine Vuurvlinder gezien op Landgoed ‘t Rozendaal in Montfort.
Zojuist de vuurvlinder gespot in mijn achtertuin in Meppel. Sowieso erg veel verschillende vlinders kunnen spotten in mijn tuin; van de koninginnepage tot keizersmantel en gehakkelde Aurelia. Mooi vlinderjaar dit jaar, al ben ik minder blij met de Buxusmot…..
Koninginnepage gezien in oudemolen NB bij ons in de tuin.
26 juni 2022
Gisteren een kolibrivlinder in de tuin gehad! Wist niet wat ik zag, heb hem op moeten zoeken want nog nooit gezien! https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=26712
Wat grappig Hannah, toevallig ook deze vlinder gezien eergisteren in onze tuin =) Nu weet ik de naam erbij.
Vanmiddag de Koninginnenpage op bezoek gehad op de vlinderstruik in onze achtertuin. Wehebben haar naam op moeten zoeken. Wat een prachtige vlinder!!
Op 4 augustus een koninginnepage gespot in mijn tuin in Beetsterzwaag.
Wij hebben vorige week de kolibrievlinder op bezoek gehad in onze vlinderstruik. Huizen NH
Kolibrievlinder paar jaar terug op mijn balkon. Zuid-Limburg
12 april in mijn tuin in Bergen nh: de Gehakkelde Aurelia,wat een mooie aparte vlinder! Sowieso blij met vlinders en insecten in mijn tuin,ik doe erg mijn best voor een diervriendelijke tuin-ook de vogels hebben nestkastjes en een dikke wand met o.a klimop en nog meer broedplekken.
E9471F73-2BDA-4526-91BD-C7C47905D33A
Kleine ijsvogelvlinder, op 24-6-2024 gefotografeerd op middelhoog struikgewas onder hoge eikenbomen.
Vandaag een koninginnepage op mijn vlinderstruik, in Putten Gld!
Prachtige vlinder, ook alijd de kunst om een vrouwtje of mannetje te kunnen herkennen!