Met perkplanten geef je een kale pot, balkonbak of border in één middag kleur. De beste keuze begint niet bij de bloemkleur, maar bij de plek. Petunia en gazania willen veel zon. Begonia en vlijtig liesje zijn juist sterk in halfschaduw. En viooltjes en primula’s kun je al gebruiken als veel zomerbloeiers nog binnen moeten blijven.
Voor een zonnige, warme plek zijn pelargonium, petunia, calibrachoa, Spaanse margriet en gazania sterke keuzes. Voor halfschaduw kies je fuchsia, begonia, vlijtig liesje of lobelia. Wil je vroeg in het voorjaar of juist in het najaar kleur, neem dan viooltjes, primula’s of herfstcyclamen.
Welke perkplant past op jouw plek?
| Situatie | Goede keuzes | Let vooral op |
|---|---|---|
| Volle zon | Petunia, calibrachoa, gazania, zinnia, cosmea | Potten drogen snel uit |
| Zon en weinig water | Gazania, Spaanse margriet, afrikaantje, pelargonium | Ook sterke planten hebben na aanplant water nodig |
| Halfschaduw | Fuchsia, begonia, vlijtig liesje, lobelia, siernetel | Donkere plekken blijven langer nat |
| Hangpot of balkonbak | Hangpelargonium, petunia, calibrachoa, bacopa, lobelia | Regelmatig water en voeding |
| Vroege voorjaarskleur | Viooltje en primula | Zomerhitte verkort de bloei |
| Late kleur | Herfstcyclaam, viooltje, dahlia en salvia | Niet iedere cyclaam is winterhard |
| Veel insectenbezoek | Leeuwenbek, salvia, zinnia, cosmea en enkelbloemige dahlia | Kies liefst open, bereikbare bloemen |
Twijfel je over zon, grond of beschikbare ruimte? Begin dan bij de plantenkiezer. Zo voorkom je dat je de mooiste plant van het tuincentrum op de verkeerde plek zet.
Perkplanten zijn jonge, bloeiende of decoratieve planten die worden gekweekt om een perk, pot of balkonbak snel te vullen. Het is dus een gebruiksgroep en geen botanische plantengroep. Sommige zijn echt eenjarig, zoals zinnia en cosmea. Andere zijn vaste planten die onze winter buiten niet verdragen, zoals pelargonium en siernetel. Dahlia groeit uit een knol en viooltjes kunnen tweejarig of kortlevend vast zijn.
Elf perkplanten voor een zonnige plek
1. Pelargonium
Pelargonium zonale en P. peltatum
Plek: zon tot lichte halfschaduw.
Waarom kiezen: bloeit lang, kan wat droogte hebben en is er als staande en hangende plant.
Let op: deze ‘geranium’ is niet winterhard. Laat potgrond tussen gietbeurten licht opdrogen, maar niet volledig uitdrogen.
2. Petunia
Petunia-hybriden
Plek: zonnig en liefst enigszins beschut.
Waarom kiezen: veel kleuren, grote bloemen en geschikt voor bakken en potten.
Let op: grote bloemen kunnen na zware regen slordig worden. Geef bij voorkeur op de grond water.
3. Calibrachoa
Calibrachoa-hybriden
Plek: zon, vooral in hangpotten en balkonbakken.
Waarom kiezen: vormt een waterval van kleine petunia-achtige bloemen en bloeit maandenlang.
Let op: vraagt regelmatige voeding en goede afwatering. Geel blad kan wijzen op een voedings- of zuurgraadprobleem.
4. Spaanse margriet
Osteospermum
Plek: volle zon in luchtige, doorlatende grond.
Waarom kiezen: frisse margrietachtige bloemen van voorjaar tot najaar.
Let op: langdurig natte grond en nachtvorst worden slecht verdragen.
5. Gazania
Gazania
Plek: de warmste, zonnigste plek die je hebt.
Waarom kiezen: opvallende bloemen en redelijk bestand tegen droge perioden.
Let op: de bloemen sluiten vaak bij donker of bewolkt weer. In schaduw valt de bloei tegen.
6. Afrikaantje
Tagetes
Plek: zon tot lichte halfschaduw.
Waarom kiezen: sterk, langbloeiend en gemakkelijk voor pot en border.
Let op: jonge planten zijn aantrekkelijk voor slakken. Controleer vooral kort na het planten.
7. Zinnia
Zinnia elegans
Plek: warm, zonnig en luchtig.
Waarom kiezen: stevige snijbloem met veel kleur en bezoek van vlinders.
Let op: geef onderaan water en zet planten niet te dicht opeen. Nat blad en weinig lucht bevorderen schimmel.
8. Cosmea
Cosmos bipinnatus
Plek: zon, in een border of grote pot.
Waarom kiezen: luchtige bloemen, lange stelen en veel beweging in de border.
Let op: op zeer rijke grond maakt cosmea veel blad en minder bloemen. Hoge soorten kunnen steun gebruiken.
9. Salvia
Salvia splendens en S. farinacea
Plek: zon tot lichte halfschaduw.
Waarom kiezen: duidelijke bloemaren en een lange bloeiperiode. Vooral blauwbloeiende vormen combineren gemakkelijk.
Let op: ‘salvia’ omvat veel verschillende soorten. Controleer op het etiket of je perkgoed of een winterharde vaste plant koopt.
10. Dahlia
Dahlia-cultivars
Plek: zon, in voedzame maar goed doorlatende grond.
Waarom kiezen: bloeit door tot de eerste vorst en is verkrijgbaar van compact tot hoog.
Let op: bescherm jonge scheuten tegen slakken. Wil je de plant bewaren, haal de knollen voor strenge vorst uit de grond.
11. Leeuwenbek
Antirrhinum majus
Plek: zon tot lichte halfschaduw.
Waarom kiezen: vrolijke aren, veel kleuren en bloemen die hommels graag bezoeken.
Let op: compacte rassen zijn geschikt voor bakken; hoge rassen passen beter achterin een perk en kunnen steun nodig hebben.
Zeven perkplanten voor halfschaduw
12. Fuchsia
Fuchsia-hybriden
Plek: lichte halfschaduw, uit hete middagzon.
Waarom kiezen: opvallende hangende bloemen en veel keuze in struik- en hangvormen.
Let op: de meeste als perkplant verkochte fuchsia’s zijn niet winterhard. Fuchsia magellanica en enkele cultivars kunnen op een beschutte plek sterker zijn.
13. Begonia
Begonia semperflorens– en knolbegoniahybriden
Plek: halfschaduw; sommige moderne rassen verdragen meer zon.
Waarom kiezen: blijft lang netjes en bloeit ook waar zonminnende planten tegenvallen.
Let op: broze stengels en bloemen kunnen schade krijgen door slagregen. Zorg dat overtollig water weg kan.
14. Vlijtig liesje
Impatiens walleriana
Plek: halfschaduw tot schaduw.
Waarom kiezen: een van de beste planten voor kleur op een plek met weinig directe zon.
Let op: laat de kluit niet uitdrogen. Vraag bij aankoop naar gezonde, sterke rassen, omdat sommige series gevoelig kunnen zijn voor valse meeldauw.
15. Lobelia
Lobelia erinus
Plek: zon tot halfschaduw.
Waarom kiezen: fijne blauwe, witte of paarse bloemen voor randen, bakken en hangpotten.
Let op: een uitgedroogde kluit kan de bloei snel stoppen. Knip een slordige plant licht terug voor nieuwe groei.
16. Bacopa
Chaenostoma cordatum, vaak verkocht als Sutera
Plek: zon tot halfschaduw.
Waarom kiezen: lange ranken met kleine witte, roze of lichtpaarse bloemen.
Let op: bacopa herstelt niet altijd mooi na ernstige uitdroging. Controleer hangpotten op warme dagen dagelijks.
17. Nemesia
Nemesia-hybriden
Plek: zon tot lichte halfschaduw, niet te heet.
Waarom kiezen: luchtige bloemen, frisse kleuren en bij sommige rassen een zoete geur.
Let op: de bloei kan in hete zomerweken terugvallen. Licht terugknippen geeft vaak een tweede ronde.
18. Siernetel
Coleus scutellarioides
Plek: halfschaduw; bladkleur bepaalt hoeveel zon een ras verdraagt.
Waarom kiezen: kleur komt uit het blad, waardoor de plant ook zonder bloemen opvallend blijft.
Let op: vorstgevoelig. Knijp groeipunten uit voor een bossige plant en verwijder bloemaren als je vooral mooi blad wilt.
Drie perkplanten voor voorjaar en najaar
19. Viooltje
Viola-hybriden
Plek: zon tot halfschaduw.
Waarom kiezen: verdraagt koel weer en is geschikt voor bakken, schalen en lage randen.
Let op: veel viooltjes worden minder mooi bij zomerhitte. Gebruik ze vooral in voorjaar en najaar en houd de grond licht vochtig.
20. Primula
Primula-hybriden
Plek: koele halfschaduw in vochthoudende grond.
Waarom kiezen: vroege bloemen wanneer de rest van het perk nog moet beginnen.
Let op: felle zon en droge potgrond verkorten de bloei. Niet iedere als cadeauplant verkochte primula is even geschikt voor langdurige buitenteelt.
21. Herfstcyclaam
Cyclamen persicum-hybriden
Plek: licht en koel, beschut tegen zware regen.
Waarom kiezen: geeft kleur aan potten in de nazomer en herfst.
Let op: dit perkgoed is beperkt vorstbestendig. Winterharde tuincyclamen zoals Cyclamen hederifolium zijn andere planten met een ander gebruik.
Wanneer en hoe plant je perkplanten?
Wacht bij zomerbloeiers tot het vorstrisico voorbij is
Vorstgevoelige planten zet je meestal vanaf half mei buiten, als er voor jouw omgeving geen nachtvorst meer wordt voorspeld. IJsheiligen is een handige geheugensteun, geen garantie van de weergoden. Hebben de planten warm en beschut gestaan, laat ze dan eerst enkele dagen wennen: overdag buiten op een luw plekje en ’s nachts weer beschut.
Plant niet te dicht
Een bak die op de eerste dag al volledig vol staat, groeit later vaak dicht. Bladeren blijven langer nat en planten concurreren om water. Kijk naar de uiteindelijke breedte op het etiket. In een pot mag het iets voller dan in de border, zolang lucht en water nog bij iedere plant kunnen komen.
Gebruik verse, luchtige potgrond
In potten en bakken hoort een afvoergat. Leg geen dichte laag plastic onder in een sierpot en laat de binnenpot niet permanent in water staan. Vul met verse potgrond voor buitenplanten. Oude uitgeputte kluiten kun je beter niet zonder verbetering opnieuw gebruiken.
Geef water bij de wortels
Geef na het planten royaal water. Daarna controleer je met een vinger of de bovenlaag begint op te drogen. Op warme dagen kunnen kleine bakken dagelijks water nodig hebben. Een grotere pot droogt rustiger uit. Voor veel bakken kan een eenvoudig systeem voor druppelirrigatie helpen, maar controleer nog steeds of alle druppelaars werken.
Voed bloeiende planten regelmatig
Potgrond bevat maar voor beperkte tijd voeding. Volg bij vloeibare of langzaam werkende mest altijd de dosering op de verpakking; meer voeding geeft niet automatisch meer bloemen en kan wortels beschadigen. Je kunt hier voeding voor bloeiende planten vergelijken (bekijk bij Bol).
Verwijder uitgebloeide bloemen waar dat helpt
Pelargonium, dahlia, zinnia, cosmea en leeuwenbek blijven vaak beter doorbloeien als je uitgebloeide bloemen verwijdert. Calibrachoa en veel moderne begonia’s schonen zichzelf grotendeels. Knip altijd ook beschadigde of zieke delen weg.
Staat er onverwacht een koude nacht in de voorspelling, zet losse potten dan tijdelijk beschut. Planten in de border kun je luchtig afdekken zonder blad en bloemen plat te drukken. Lees meer over planten beschermen tegen vorst.
Drie combinaties die bijna altijd werken
| Plek | Combinatie | Waarom mooi? |
|---|---|---|
| Zonnige balkonbak | Staande pelargonium, calibrachoa en lobelia | Hoogte, volle middenlaag en een zachte overhang |
| Pot in halfschaduw | Fuchsia, siernetel en bacopa | Opvallende bloemen, gekleurd blad en ranken over de rand |
| Insectvriendelijk perk | Salvia, leeuwenbek, zinnia en cosmea | Verschillende bloemvormen en een lange bloeiperiode |
Werk je met een smalle strook langs schutting of pad, gebruik dan de tips uit het beplantingsplan voor een smalle border. Zet hoge soorten achteraan, compacte planten in het midden en hangende of lage soorten langs de rand.
Lezers noemen leeuwenbekjes vanwege hun vrolijke uitstraling en salvia vanwege de sterke bloemaren. Dat zijn ook samen goede keuzes: ze geven hoogte, verschillen duidelijk van bloemvorm en trekken insecten aan.
Veelgestelde vragen over perkplanten
Zijn perkplanten altijd eenjarig?
Nee. ‘Perkplant’ zegt hoe een plant wordt gebruikt, niet hoe lang hij biologisch leeft. Zinnia is eenjarig, pelargonium is een vorstgevoelige vaste plant, dahlia groeit uit een meerjarige knol en viooltjes kunnen tweejarig zijn.
Wanneer mogen perkplanten naar buiten?
Viooltjes en primula’s kunnen koel voorjaarsweer verdragen. Vorstgevoelige zomerbloeiers plant je meestal vanaf half mei, zodra voor jouw regio geen nachtvorst meer wordt verwacht. Laat kasplanten eerst rustig wennen aan buitenlucht en zon.
Welke perkplant bloeit het langst?
Pelargonium, petunia, calibrachoa, begonia, vlijtig liesje, salvia en dahlia kunnen van het late voorjaar tot de eerste vorst bloeien. Het resultaat hangt wel af van standplaats, water, voeding en het verwijderen van oude bloemen.
Welke perkplanten kunnen tegen droogte?
Gazania, Spaanse margriet, afrikaantje en een goed ingewortelde pelargonium verdragen korte droge perioden beter dan bijvoorbeeld bacopa, lobelia en vlijtig liesje. In een kleine pot is geen enkele plant langdurig bestand tegen volledig uitdrogen.
Kun je perkplanten overwinteren?
Sommige wel. Pelargonium, fuchsia en siernetel kun je koel, licht en vorstvrij bewaren of tijdig stekken. Dahlia’s kun je als knol bewaren. Bij goedkope, compacte perkplanten kost overwinteren soms meer ruimte en aandacht dan in het voorjaar opnieuw beginnen.
Waarom krijgen perkplanten weinig bloemen?
Veel voorkomende oorzaken zijn te weinig zon, te veel stikstofrijke voeding, uitdroging, een te kleine pot of oude bloemen die blijven zitten. Controleer eerst de standplaats en kluit voordat je extra mest geeft.
- Tel hoeveel uur directe zon de plek in de zomer krijgt.
- Kies soorten die bij zon en vocht passen.
- Plant vorstgevoelige zomerbloeiers pas als nachtvorst voorbij is.
- Gebruik een pot met afwatering en geef water bij de wortels.
- Voed potplanten gedoseerd en verwijder oude bloemen waar nodig.
Bekijk voor meer keuzehulpen en verzorgingstips het overzicht planten en groeien.
salvias
Leeuwenbekjes, omdat zij zo vrolijk zijn.