Tuinproblemen · rozen en insecten
De jonge scheuten van je roos zitten ineens vol groene of zwarte puntjes. Rond de knoppen voelt het plakkerig en er lopen opvallend veel mieren over de stelen. Dat is waarschijnlijk bladluis. Bij een sterke roos is een kleine kolonie meestal geen ramp. Grijp pas in wanneer jonge groei vervormt, knoppen niet goed openen of de plaag snel uitbreidt.
10 reacties met ervaringen uit kleine én zeer grote rozentuinenControleer eerst hoeveel schade de luizen werkelijk veroorzaken. Veeg een kleine kolonie met je vingers weg of spuit aangetaste scheuten gericht af met water. Herhaal dat na enkele dagen. Laat lieveheersbeestjes, zweefvlieglarven en andere natuurlijke vijanden met rust. Gebruik geen sigarettenas, spiritus, afwasmiddel of andere zelfgemaakte mengsels op je rozen.
Hoe herken je bladluis op rozen?
Bladluizen zijn kleine, zachte insecten. Ze kunnen groen, zwart, geelachtig of roze zijn. Op rozen vind je ze vooral op jonge scheuten, bloemknoppen en aan de onderzijde van jong blad. Een loep is handig, maar meestal zie je de kolonies gewoon met het blote oog.
| Wat zie je? | Wat betekent het? |
|---|---|
| Veel kleine insecten op jonge scheuten | Waarschijnlijk een bladluiskolonie |
| Plakkerig blad | Honingdauw die door bladluizen wordt uitgescheiden |
| Zwarte aanslag op plakkerige bladeren | Roetdauw die op de honingdauw groeit |
| Gekruld of vervormd jong blad | De kolonie heeft al schade aan de nieuwe groei veroorzaakt |
| Veel mieren op de stelen | Vaak een aanwijzing dat hogerop bladluizen zitten |
| Bruine, opgezwollen ‘luizen’ die niet bewegen | Mogelijk geparasiteerde bladluizen; laat die zitten |
Moet je iedere bladluis bestrijden?
Nee. Een volwassen, goed groeiende roos kan meestal een bescheiden aantal bladluizen verdragen. Bovendien vormen de luizen voedsel voor lieveheersbeestjes, zweefvlieglarven, gaasvliegen en kleine sluipwespen. Zonder prooi verschijnen die helpers ook niet.
Ingrijpen is wel logisch wanneer een jonge of verzwakte roos bijna volledig bedekt raakt, scheuttoppen sterk vervormen, bloemknoppen niet meer ontwikkelen of honingdauw alles eronder plakkerig maakt. Kijk dus naar de plant, niet alleen naar het aantal beestjes.
Bladluis op rozen bestrijden in 5 stappen
- Bekijk eerst de hele roosControleer knoppen, zachte toppen en bladonderzijden. Zoek ook naar larven van zweefvliegen, lieveheersbeestjes en bruine bladluismummies voordat je iets verwijdert.
- Veeg kleine kolonies wegDraag eventueel dunne tuinhandschoenen en strijk voorzichtig langs een stevige scheut. Knijp niet hard in zachte knoppen.
- Spuit gericht met waterGebruik een duidelijke maar niet snijdende straal. Ondersteun een dunne scheut met je vrije hand en richt ook op de bladonderzijde. Doe dit bij voorkeur in de ochtend, zodat de roos kan opdrogen.
- Knip alleen zwaar vervormde toppen wegVerwijder een enkele dichtgekrulde of ernstig aangetaste scheut. Snoei niet alle nieuwe groei weg; daarmee verzwak je de roos onnodig.
- Controleer na twee of drie dagen opnieuwEén behandeling is zelden het hele verhaal. Herhaal water of handmatig verwijderen waar nodig en kijk of natuurlijke vijanden inmiddels toenemen.
Een kleine plantenspuit werkt bij één potroos, maar bij meerdere struiken is een verstelbare tuinsproeier praktischer. Wil je die methode proberen, kies dan een model waarmee je de straal rustig kunt doseren. Je kunt verschillende plantenspuiten vergelijken (Bekijk bij Bol).
Maak vóór het afspuiten één foto. Bekijk drie dagen later dezelfde scheut. Zo zie je of de kolonie werkelijk kleiner wordt, in plaats van iedere dag vanuit onrust opnieuw te behandelen.
Wat werkt bij één roos en wat bij honderden?
In de reacties staat een nuttig verschil. Bij enkele rozen kun je kolonies gemakkelijk met je vingers verwijderen en iedere scheut volgen. Een lezer met ongeveer 2.000 rozen merkte terecht op dat zo’n advies op grote schaal onwerkbaar wordt.
Eén tot enkele rozen
- Iedere groeitop controleren
- Kleine kolonies wegvegen
- Gericht afspuiten
- Na enkele dagen opnieuw kijken
Een grote rozenhaag of collectie
- Werk per vak of rij
- Markeer de zwaarste aantasting
- Behandel alleen duidelijke probleemzones
- Controleer of nieuwe groei verbetert
Bij grote aantallen is volledig luisvrij houden geen realistisch doel. Richt je op het beschermen van jonge groei en bloemknoppen, voorkom dat één probleemvak ongemerkt uitbreidt en accepteer lichte aantasting waar de rozen goed doorgroeien.
Natuurlijke vijanden herkennen en sparen
Lieveheersbeestjes zijn bekend, maar hun larven worden vaak voor schadelijke insecten aangezien. Ook zweefvlieglarven en gaasvlieglarven eten bladluizen. Kleine sluipwespen leggen een eitje in een bladluis; zo’n luis verandert later in een bruine of goudkleurige ‘mummie’ met een rond gaatje.
Gekochte lieveheersbeestjes zijn buiten geen gegarandeerde oplossing: een groot deel kan snel wegvliegen. Een tuin met verschillende bloeiende planten, minder breed werkende middelen en voldoende schuilruimte biedt op langere termijn meer kans op natuurlijke hulp. Lees ook hoe je ruimte maakt voor nuttige insecten in de tuin.
Waarom zitten er mieren bij de bladluizen?
Mieren komen op de zoete honingdauw af en kunnen bladluizen beschermen tegen belagers. Een stroom mieren over een rozenstengel is daarom een goede reden om hogerop te kijken. Het is geen reden om kokend water rond de wortels te gieten of de hele tuin met mierengif te behandelen.
Pak eerst de grootste bladluiskolonies aan. Minder honingdauw betekent minder reden voor de mieren om de roos te bezoeken. Blijft een groot nest direct onder bestrating overlast geven, veeg dan voedselresten en los materiaal weg en vul open voegen pas wanneer de activiteit is afgenomen. Giet geen kokend water of gif in de voegen: dat kan plantenwortels, bodemleven en afwatering beschadigen.
Deze huismiddelen zouden wij niet gebruiken
De oude versie van dit artikel noemde allerlei mengsels die vooral spectaculair klonken. Voor een roos zijn ze niet automatisch veilig en voor nuttige insecten maken ze geen netjes onderscheid.
| Middel | Waarom niet? |
|---|---|
| Sigarettenas of tabakswater | Nicotine en tabaksresten horen niet als zelfgemaakt bestrijdingsmiddel in de tuin. |
| Spiritus of alcohol | Kan blad en jonge scheuten beschadigen en raakt ook andere kleine dieren. |
| Afwasmiddel | Is ontwikkeld om schoon te maken, niet om veilig op levende planten en insecten te gebruiken. |
| Zwavelstokjes of los zwavelpoeder | Geen gerichte, betrouwbare methode tegen bladluis op een bloeiende roos. |
| Ui-, knoflook- of bananenmengsels | Geen goede vervanging voor controleren, afspoelen en gericht ingrijpen. |
| Breed werkend insecticide | Kan ook bestuivers en natuurlijke vijanden raken, waardoor het evenwicht juist slechter wordt. |
Is de aantasting uitzonderlijk zwaar en werken de niet-chemische stappen niet? Gebruik dan uitsluitend een in Nederland toegelaten middel waarop roos en bladluis expliciet staan vermeld. Volg het etiket precies en behandel nooit open bloemen of aanwezige nuttige insecten. Zelf mengen op basis van online recepten is geen veilig alternatief.
Zo verklein je de kans op een nieuwe explosie
- Geef niet te veel stikstofrijke voeding. Overdadige, zachte groei is aantrekkelijk voor bladluizen.
- Voorkom langdurige droogtestress. Geef liever gericht water bij de voet dan iedere dag een beetje over het blad.
- Controleer vroeg in het seizoen. Een kleine kolonie is veel eenvoudiger te verwijderen dan luizen in dichtgekruld blad.
- Houd de roos luchtig. Verwijder dood en kruisend hout op het juiste snoeimoment, zonder de plant voortdurend hard terug te zetten.
- Spaart de helpers. Laat lieveheersbeestjes, zweefvliegen, gaasvliegen en geparasiteerde bladluizen zitten.
Wat zouden wij doen?
Bij één volwassen roos met enkele luizen zouden we eerst drie dagen kijken of er natuurlijke vijanden verschijnen. Groeit de kolonie of raken knoppen misvormd, dan vegen we de zwaarste groep weg en spoelen we de scheut af.
Bij een jonge, verzwakte of massaal bezette roos handelen we sneller, maar nog steeds gericht. Geen cocktail van keukenmiddelen en geen dagelijkse paniekbehandeling. Eerst meten wat er gebeurt, dan de kleinste maatregel kiezen die werkelijk helpt.
Wat een handige tips, is de stank die je met sigaretten maakt echt zo erg? Ook als je het eerst nog aanmengt met water?
Wel heel handig want ik rook zelf :P
Het verschilt natuurlijk per persoon of iemand de geur van de as echt vindt stinken of niet, maar je rozen zullen tijdelijk niet net zo lekker ruiken als ze normaal gesproken doen.
Ik heb van alles al geprobeerd lievenheersbeestjes, uienwater, besproeien, kruiden tussen mijn rozen. Ik heb veel rozen op mijn balkon en ik zorg er goed voor, bemesting, kalk goede bescherming ik ben er elke dag mee bezig. Lavendel werkt {niet bij alle lavendel soorten}. Ik wil ecologisch blijven maar ik ben nu zover dat ik aan andere bestrijdingsmiddelen denk. Elke dag kijk ik het jonge blad en rozenknoppen na. Ik blijf luizen vinden. Afgelopen jaren heb ik geen last gehad. Maar nu! De bananen en spiritus heb ik nog niet geprobeerd. Als voor nu een bestrijdingsmiddel gebruik voordat de zomer begint heeft dit dan effect op de insecten zoals bijen?
Dat is frustrerend! Ik heb dit jaar enorm veel luis in diverse groenten. Dus ik herken je ‘wanhoop’ wel.
De biologische sector zegt dat je ook kunt proberen de luizenpopulatie tot op zekere hoogte te accepteren. Tot op zekere hoogte betekent: zolang je rozen er niet al te veel onder te lijden hebben. Het kan lastig zijn om dat te bepalen.
Overigens worden er ook in de biologische sector wel degelijk bestrijdingsmiddelen gebruikt. Indien echt nodig. Vraag advies zodat je over een zo selectief mogelijk middel beschikt.
Staan je rozen erg in de wind, op het balkon? Als ze veel wind vangen, wordt de kans op luis ook vele malen groter.
We hebben al jaren een aanhoudende strijd met mierennesten onder het terras en bladluis op onze rozen. Mijn partner is van de oude stempel en gebruikte de chemische sprays, maar de roetdauw op de rozen kwam elk jaar terug met de luis. Dit jaar ben ik vroeg in het jaar begonnen met ‘biologische’ oorlogsvoering. De rozen bij elk verschijnen van luis met een kwastje zwavelpoeder afgestoft, helpt tijdelijk, maar niet permanent. Uien en knoflook tussen de rozen geplant, mierennesten met kokend water overgoten en wattenbolletjes met borax-suikerwater in hun paden geplaatst. Mieren overlast is sterk verminderd. Verder Oost-indische kers en goudsbloem tussen de rozen geplant als lokplant voor de luis en om de bodem te ontsmetten van de foute schimmels. Oude koemest gebruikt om de rozen te mesten en sterker te maken. Er kwam zichtbaar verbetering in de gezondheid van de rozen. Goede oogst uien en knoflook was een leuke bijkomstigheid. Bij ruimen van overschot aan Oost-indische kers en goudsbloem gebruikte ik dit om plantgier te maken, en weer terug te geven aan de tuin. Helaas, met het weghalen van de o-i kers, kwam er, samen met mieren weer bladluis op de rozen, gelijk weer wat roetdauw op de zwakkere exemplaren. Ik stond al uit pure ellende Met een flacon chemie in mijn handen, toen ik me een oude remedie uit de druiventeelt herinnerde. Als preventief middel tegen schimmel en luis werd in het voorjaar een papje van yogurt met zwavelpoeder op de stam en knoppen gesmeerd. Ik dacht bij mezelf, dat recept kunnen we uitbreiden met knoflook, om die afwerende lucht ook op de stam te krijgen, I.p.v. apart een knoflook spray te maken…. Gelijk een papje gemaakt Met gelijke delen kwark, (vanwege gebrek aan yogurt) zwavelpoeder en knoflook (toch al genoeg verse voorraad) flink doorgeroerd en op de rozenstammen en stelen gesmeerd nadat ik eerst het blad, voor de zoveelste keer, had afgespoten met een spiritus-zeepsopje. Ik heb nog nooit zo veel mieren in pure paniek gezien. Waar ze normaal na een zeepsop douche vrolijk terug wandelen om hun luizen te melken, zijn ze nu al een dag niet op de behandelde planten gekomen. Ik heb een paar rozen nog niet behandeld, moet even aanzien wat er gebeurt. Het belangrijkste voor mij is om de mieren uit de buurt van de rozen te houden, want ze doen er alles aan om de luizen te beschermen. De luis lijkt nu redelijk weg te blijven door de knoflook lucht……
In aanvulling op het voorgaande m.b.t. het gebruik van zwavelmeel en borax: zwavel en boron zijn essentiele mineralen en spoor elementen die door bodemerosie en intensieve bodem bewerking nu al veelal verloren zijn gegaan in onze bodem. Ik houd bij hoeveel ik ongeveer toevoeg aan mijn perceel in mijn vorm van biologische oorlogsvoering. Door het hergebruik van lokplanten als plantgier en compost, heb ik een redelijk idee van wat er in is gegaan en probeer ik over suppletie te voorkomen. Het gebruik van zwavel is in ieder geval de smaak van mijn uien en knoflook ten goede gekomen, evenals de s maak van mijn Oost-indische kers, die ik in jonge bladvorm ruim gebruikt heb als alternatief voor spinazie….
Weps
Weps?
Een erg efficiënte manier om rozen van luizen te ontdoen heb ik van een rozenkweker geleerd. Streel met je vinger toppen langs de rozentoppen het vet laagje wat ontstaat door de luizen verwijderd de luizen en creëert een lijklucht waar luizen niet van houden. Tweemaal in het voorjaar en je hebt er geen last meer van
Dat klinkt leuk, maar wat denk je ervan als je zeker 1000 rozen op een rij hebt staan? Ik heb dan geen vingertoppen meer over.
Op de overige plaatsen in de tuin heb ik minder last. Ik geloof dat ik wel 2000 rozen heb staan.